Waterveiligheid én ruimtelijke kwaliteit in HWBP-projecten

Witteveen+Bos, H+N+S en Wing ontwikkelen nieuwe aanpak gericht op synergie

Waterveiligheid én ruimtelijke kwaliteit in HWBP-projecten

Door klimaatverandering is steeds meer ruimte nodig om Nederland te beschermen bij hoogwater. Tegelijkertijd is deze ruimte zeer schaars. Dit vraagt om keuzes die technisch kloppen, maar ook passen bij het landschap, recht doen aan bewoners en toekomstbestendig zijn. Witteveen+Bos, H+N+S en Wing hebben een nieuwe aanpak uitgewerkt om de samenhang tussen waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit beter te organiseren.

Deze aanpak is uitgewerkt in opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Het laat zien hoe waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit elkaar kunnen versterken, in plaats van belemmeren. Door kansen voor synergie bewust te benutten en keuzes te vermijden die toekomstige oplossingen blokkeren, ontstaat meer ruimte voor slimme en robuuste maatregelen.

Handvatten voor beleidsmakers

De aanpak biedt concrete inrichtingsconcepten, kansrijke instrumenten en inspirerende praktijkvoorbeelden. Het geeft daarmee handvatten voor beleidsmakers, ontwerpers en bestuurders die dagelijks werken aan de inrichting van Nederland. Niet door alles vast te leggen, maar door richting te geven aan het gesprek: welke keuzes maken we nu, en wat betekenen die keuzes op de lange termijn?

Hoewel er de laatste jaren hernieuwde aandacht is voor het verbinden van water en bodem met ruimtelijke plannen, vertaalt dit zich nog onvoldoende in de uitvoering. Vooral het gebiedsniveau is onderontwikkeld en vraagt versterking om lokale projecten efficiënter en maatschappelijk waardevoller uit te voeren. De aanpak is ook bedoeld om te inspireren tot verdere samenwerking.

 

Principes Ontwerp-Nota Ruimte

De kern van de aanbevelingen vormt het maximaal omarmen van de drie leidende principes uit de Ontwerp-Nota Ruimte: meervoudig ruimtegebruik, gebiedskenmerken centraal en het voorkomen van afwentelen.

Deze principes zijn bedoeld om integraal te worden toegepast en afgestemd met alle betrokken partijen, door alle schaalniveaus heen, en doorgegeven tot en met beheer en gebruik. Samenwerking op alle niveaus, van lokaal tot nationaal, is cruciaal, waarbij integratoren een verbindende rol vervullen tussen de verschillende schaalniveaus.

Ontwerpend onderzoek

Ontwerpend onderzoek wordt aanbevolen als instrument om innovatie en gezamenlijke besluitvorming te bevorderen, door experts uit verschillende overheden in ‘werkplaatsen’ samen te brengen. Focus in de samenwerking moet worden aangebracht door de integrale scope per opgave zorgvuldig te bepalen.

In algemene zin vraagt de borging van ruimtelijke kwaliteit in uitvoering en beheer om verbetering, met monitoring en kennisdeling via bestaande platformen en opleidingen. Waterveiligheid vraagt niet alleen technische oplossingen, maar vooral vakmanschap, creativiteit en verbinding tussen mensen op elk schaalniveau.

2026 en verder

De betrokken partijen hopen dat deze aanpak inspireert tot verdere samenwerking. Begin december vorig jaar werd hiervoor een energieke basis gelegd tijdens een launch event waar de conclusies werden gepresenteerd aan vertegenwoordigers van waterschappen, de ministeries van IenW en VRO, de Staf Deltacommissaris en het HWBP. De essentie van de ontwikkelde aanpak wordt bovendien geïmplementeerd in de Roadmap Duurzaam HWBP, zodat projectteams de aanpak concreet kunnen toepassen in hun projecten.

Het ministerie van VRO en het Hoogwaterbeschermingsprogramma zetten hun gezamenlijke inzet in 2026 voort en nodigen andere overheden nadrukkelijk uit om aan te sluiten. Zo kan op basis van ieders initiatief worden gewerkt aan een Nederland waarin waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit hand in hand gaan.

Visuals gemaakt door H+N+S

Meer informatie?

csm_MW_MartijnFranssen_FRAM2_36f6f22a3a.jpg
Martijn Franssen Landschapsarchitect
martijn.franssen@witteveenbos.com
<>