Bodemecosystemen in kaart
Luisteren naar wormen, spinnen en insecten
Bodemecosystemen in kaart
Wormen, kevers, spinnen en andere bodemorganismen zijn belangrijke indicatoren voor het functioneren van bodemecosystemen. Wanneer ze zich voortbewegen, foerageren en communiceren produceren ze geluid - dat kun je meten! Door met een microfoon te luisteren naar bodemgeluid kan de bio-activiteit in de bodem in kaart worden gebracht. Witteveen+Bos gelooft in de deze nieuwe techniek en doet sinds anderhalf jaar lang onderzoek naar de potentie van bodemgeluid voor Nederland.
Vergeleken met gangbare methoden zijn bodemgeluidmetingen een goedkopere, meer toegankelijke en niet-invasieve techniek. Bodemecosystemen zijn van groot belang voor het functioneren van de natuur en daarmee van de natuurlijke processen waar de maatschappij van afhankelijk is.
De bodem levert ecosysteemdiensten, zoals waterregulatie in de bodem, nutriëntenbeschikbaarheid, vruchtbaarheid en koolstofopslag, die essentieel zijn voor onder andere landbouw, effectief beheer van natuurgebieden, klimaatadaptatie van steden, kustverdediging en waterbeheer.
Verankerd in Omgevingswet
In de maatschappij, bij burgers, bestuur en politiek, is er al lange tijd aandacht voor de bodemkwaliteit in brede zin. De Omgevingswet heeft dit belang verder verankerd door de brede bodemkwaliteit expliciet op te nemen in een integrale benadering van de bodem.
De EU Bodemmonitoringsrichtlijn gaat daarmee verder en beoogt een Europese aanpak bij het in kaart brengen van bodemgezondheid. Bodemgeluidsmetingen sluiten hier in de praktijk goed bij aan, denk aan:
- monitoring van natuurherstel in buitengebieden;
- inschatten van de gezondheid van een stadspark;
- opvolgen van de impact van ingrepen in natuurbeheer.
Sonde in de bodem
Bodemgeluidsmetingen worden uitgevoerd met een contactmicrofoon, die is voorzien van een metalen sonde en reikt tot circa 10 centimeter onder het maaiveld. De contactmicrofoon is aangesloten op een audio field recorder, waarmee hoge-kwaliteit geluidopnames kunnen worden gemaakt.
Bodemgeluidmetingen worden doorgaans voor een langere periode, herhaaldelijk uitgevoerd. De bio-activiteit van bodemorganismen kan namelijk aanmerkelijk verschillen afhankelijk van weersomstandigheden, moment van de dag en locatie binnen dezelfde gebied. Door een lange periode metingen uit te voeren, wordt ondanks de tijdelijkheid en plaatselijkheid van bodemorganismen, een representatief beeld van de bio-activiteit in de bodem verkregen - en dus het bodemecosysteem.
Audio-analyse
De bodemgeluidmetingen worden geanalyseerd middels akoestische indices; ook wel kwantitatieve maatstaven die kenmerken van bodemgeluid samenvatten in numerieke waarden. De indices zijn gebaseerd op onder meer de intensiteit, variatie en frequentieverdeling van de geluiden. Op basis van deze indices wordt van alle bodemgeluidmetingen gezamenlijk een zogenaamd ‘bodemgeluidsprofiel’ van de betreffende onderzoekslocatie vastgesteld. De bodemgeluidprofielen, bijbehorende interpretatie en conclusies worden door Witteveen+Bos vastgelegd in een onderzoeksrapportage.
Projecten
Een recent project waarin bodemgeluid als innovatieve meet- en analysemethode is ingezet, betreft ‘Biodiversiteit in Beeld’, ‘Vitale Bodems Overijssel’. Meerdere Overijsselse gemeenten werken samen aan het ontwikkelen van een praktische en betaalbare meetstrategie voor het vaststellen van de vitaliteit van de bodem. Ook bodemgeluidsmetingen zijn daarin meegenomen, als proef voor het uitvoeren van bodemgeluidsmetingen in de praktijk.
Meer informatie
